Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

Op 3 november maakte de jury onder leiding van Wim Deetman bekend dat Over de liefde van Doeschka Meijsing de AKO Literatuurprijs 2008 verdient. Recensiewebs schaduwjury kwam tot een heel ander oordeel, lees het hier.

Met enig ongeloof hebben de studenten literaire kritiek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, die de Schaduwjury voor de AKO-literatuurprijs 2008 vormen, zich gestort op de tiplijst van 25 titels die de officiële jury op 26 augustus presenteerde.

Het ongeloof werd ingegeven door de grote hoeveelheid non-fictietitels (ruim de helft) die meedongen naar wat toch een nationale literatuurprijs is. Was de fictie die het afgelopen jaar is uitgebracht van onvoldoende kwaliteit of was de non-fictie zo grandioos dat die zelfs een roman als Datumloze dagen van Jeroen Brouwers in de schaduw stelde?

Onder leiding van hoogleraar literaire kritiek Elsbeth Etty las de Schaduwjury 23 van de 25 titels die door de echte jury op de tiplijst zijn geplaatst. Wegens tijdgebrek zijn de biografie van Cyriel Buysse, Het leven niets dan het leven door Joris van Parys, en Kamiel van Holes De spoorzoeker buiten beschouwing gelaten.

Direct nadat de AKO-jury op 26 augustus de ‘tiplijst’ bekend maakte hebben wij de daarop geplaatste titels (ons gratis ter beschikking gesteld door de uitgevers – waarvoor dank) gelezen. We hebben de boeken bediscussieerd en gerecenseerd. Op basis hiervan zijn we tot een kritische beoordeling van de tiplijst gekomen en hebben we uit de 25 titels onze ideale ‘toplijst’ van zeven boeken gedestilleerd.

Het grote verschil tussen de officiële toplijst en de onze is dat de voorkeur van de Schaduwjury uitgaat naar fictie en wel naar de meer experimentele romans dan naar de ‘good read’ of publieksroman die bij de officiële jury hoog scoort. Bij ons haalde Leon de Winters Het recht op terugkeer het bijvoorbeeld niet. De enige romantitels van de officiële toplijst die ook bij ons werden genomineerd zijn Dünya van Thomas Lieske en Over de liefde van Doeschka Meijsing. Dat ook wij van goed leesbare spannende romans houden blijkt uit onze nominatie van Arthur Japins De overgave, maar wij prefereren gelaagde en gewaagde fictie waaruit een duidelijk engagement spreekt, zoals Charlotte Mutsaers Koetsier Herfst, Marc Reugebrinks Het grote uitstel en P.F. Thomeses Vladiwostok! Onbegrijpelijk dat deze urgente eigentijdse romans door de AKO-jury zijn gepasseerd.

Van de non-fictietitels op de tip-lijst, waarvoor deze in onze ogen onontkoombare romans dus kennelijk moesten wijken, verdiende er (op De ontsproten Picasso na) naar het oordeel van de Schaduwjury niet één het predicaat literair, dat ons inziens vereist is voor een plaats op de toplijst.

Nadat wij over onze toplijst van zes fictietitels overeenstemming hadden bereikt, hebben wij – na rijp beraad – één non-fictietitel aan deze lijst toegevoegd. Het betreft de verrassende bundel kunstbeschouwingen De ontsproten Picasso van Bianca Stigter, die ook op de toplijst van de officiële AKO-jury figureert . We geven eerlijk toe dat deze bundel, die wij als ‘een eye-opener in de ware zin des woords’ hebben gekwalificeerd, zonder deze nominatie waarschijnlijk aan onze aandacht ontsnapt zou zijn.

De belangrijkste functie van jury’s van literaire prijzen is om uit het enorme literaire aanbod beargumenteerd de beste boeken te kiezen en onder de aandacht van het publiek te brengen. In zeldzame gevallen komt het voor dat zich onder de uitverkoren boeken titels bevinden die door recensenten niet zijn opgemerkt. Het is de verdienste van de AKO-jury 2008 dat zij door de nominatie van Bianca Stigters De ontsproten Picasso aan de vergetelheid heeft ontrukt.

Van de zes titels op de AKO-toplijst:

Machiel Bosman, Elisabeth de Flines

Tomas Lieske, Dünya

Doeschka Meijsing, Over de liefde

Bianca Stigter, De ontsproten Picasso

Chris de Stoop, Het complot van België

Leon de Winter, Het recht op terugkeer

gaat onze voorkeur uit naar het enige non-fictieboek dat ook op onze toplijst figureert. Onder het motto ‘Stigter is de sterkste’ hoort De ontsproten Picasso wat ons betreft de AKO Literatuurlijst 2008 te winnen.

Op basis van de Schaduwtoplijst:

Arthur Japin, De overgave

Tomas Lieske, Dünya

Doeschka Meijsing, Over de liefde_

Charlotte Mutsaers, Koetsier Herfst

Marc Reugebrink, Het grote uitstel

Bianca Stigter, De ontsproten Picasso

P.F. Thomése, Vladiwostok!

komt de AKO-literatuurlijst 2008 toe aan een roman: de originele, vlijmscherpe, en stilistisch virtuoze politieke satire Vladiwostok! van P.F. Thomese.

—-

Hieronder de AKO-tiplijst. De schaduwtoplijstkeuze is vet gemarkeerd, de oorspronkelijke Recensiewebrecensies (RW) en Schaduwjuryrecensies (SJ) gelinkt.

Arthur van Amerongen, Brussel: Eurabia (SJ)

Robert Anker, Nieuw-Lelievelt (RW, SJ)

Machiel Bosman, Elisabeth de Flines (op officiële toplijst) (SJ)

Douwe Draaisma, De heimweefabriek (SJ)

Arnon Grunberg, Omdat ik u begeer (RW, SJ)

Bas Heijne, Onredelijkheid (SJ)

Arthur Japin, De overgave (RW, SJ)

Marcel Kurpershoek, In limbo (SJ)

Tomas Lieske, Dünya (ook op officiële toplijst) (RW, RW, SJ)

Doeschka Meijsing, Over de liefde (ook op officiële toplijst) (RW, RW)

Marente de Moor, De overtreder (RW, RW, SJ)

Charlotte Mutsaers, Koetsier Herfst (RW, SJ)

Cees Nooteboom, Rode regen (“SJ”:recensie/2676/Nooteboom+maakt+er+zooitje+van%2C+maar+wel+een+mooi+.html

Cyrille Offermans, Schipbreuk (SJ)

(Joris van Parys, Het leven, niets dan het leven, wel op de tiplijst, wordt niet besproken)

Marja Pruis, Atoomgeheimen (RW, SJ)

Marc Reugebrink, Het grote uitstel (RW)

(Henk Romijn Meijer, Verhoudingen, wel op de tiplijst, wordt niet besproken)

K. Schippers, Stil maar (SJ)

Bianca Stigter, De ontsproten Picasso (ook op officiële toplijst) (SJ)

Chris de Stoop, Het complot van België (op officiële toplijst) (SJ)

P.F. Thomése, Vladiwostok! (RW, SJ)

(Kamiel Vanhole, De spoorzoeker, wel op de tiplijst, wordt niet besproken)

Peter Venmans, Over de zin van nut (SJ)

Leon de Winter, Het recht op terugkeer (op officiële toplijst) (RW, SJ)