Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

Waar het begon? Hebberigheid en idealisme? Een kansen missend establishment? Een zwarte lijst? Een groep enthousiaste lezers? Van dit alles wat. Chronologisch begon het met een gesprek tussen Remco Volkers, publiciteitsmedewerker van Uitgeverij De Arbeiderspers, en Mark Pieters, uitgever van Athenaeum – Polak & Van Gennep, ten overstaan van een groep studenten in een masterclass. Of Remco geen contacten onderhield met andere pr-mannen en -vrouwen? Nee, eigenlijk niet, Mark, al zou het wel zinnig zijn om eens een gezamenlijke zwarte lijst op te stellen. Een zwarte lijst? Ja, van die onbekende blaadjes die recensie-exemplaren aanvragen en niet blijken te bestaan.

Het gesprek ging een andere kant op, de gedachten bleven hier. Was het tegenovergestelde dan ook waar? Dat de aanvragen van een medium dat wél publiceert, wel gehonoreerd blijven worden? Wat zou je met zo’n kans kunnen doen, behalve gratis boeken opgestuurd krijgen? Je zou een website kunnen opzetten, en die website zou iets anders moeten doen dan de andere media. Alles bespreken bijvoorbeeld. Alles? Nou, alle oorspronkelijk Nederlandstalige romans, verhalenbundels en novellen dan.

Op de afsluitende borrel bespraken we het idee met medestudenten, we benaderden nog wat mensen van buiten, en Recensieweb was geboren. Na enkele vergaderingen in 2004 stond de eerste recensie in maart 2005 online, op een uiterst ambitieuze website. Er was één grote ambitie, die van alles. Conservatieve tellingen bleven amper haken bij 150 titels per jaar, een realistischere hoeveelheid zou 250 zijn, en we zouden niet alleen de buitenstaanders bespreken, maar ook, ter vergelijking en om het hele literaire landschap te beschrijven, de logische namen.

Jan Siebelink dus, met zijn AKO-prijswinnende Knielen op een bed violen. Henk Bergman schreef daarover: ‘Siebelink heeft met Knielen op een bed violen echt een mooie roman geschreven.’ Maar ook debutante Sanneke van Hassel, waarover Bianca van Zundert genuanceerd oordeelde: ‘Niet alle verhalen zijn even sterk en blijven even lang hangen, maar de manier waarop Van Hassel in een paar pagina’s een hele wereld met echte teleurstelling en echte pijn weet te creëren is prachtig. Een debuut dat nog veel goeds belooft.’). Haar hebben we nu twee verhalenbundels en een discussieavond lang mogen volgen, en hopelijk haar hele verdere oeuvre. En Henk van Woerden, wiens laatste boek Ultramarijn we fantastisch vonden, maar dat jaar overleed en die we niet meer kúnnen volgen.

Ultramarijn beschrijft op voortreffelijke wijze hoe een romantische droom door de realiteit sterk wordt aangetast. Van Woerden laat zijn verhaal nooit in melodramatische episodes verzanden, maar blijft die prachtig tergende melancholiek aanhouden.

Daarnaast hadden we veel kleinere, niet zelden tegenstrijdige ambities. Sommigen van ons hadden de overtuiging dat we ons moesten presenteren als boekenliefhebbers, die het beste uit literatuur wisten te halen. Anderen, en een goed voorbeeld is de recensie van Clark Accords Tussen Apoera en Oreala door Tabe Bergman, vonden dat we juist niet te lief moesten zijn – dat was de traditionele kritiek al genoeg. We raakten nieuwsgierig naar auteurs als Marian Boyer en wilden ze gaan interviewen, en wilden onze meningen nadrukkelijk naast die van jury’s leggen – naast de hier opgenomen stukken over de boeken van Siebelink en Van Woerden zijn er tweede recensies van te vinden op de site, in het kader van de schaduwjury’s, die we deels zelf, in kleine gezelschappen, deels in samenwerking met de studenten van Elsbeth Etty opzetten.

Alles is wel veel, en tijd was er al in dat eerste jaar te weinig, zeker omdat de site handmatig in html werd bijgewerkt. Ook bleek al snel dat die hebberigheid onterecht was – maar al te veel boeken zijn gemiddeld tot matig – en overwon het idealisme. Dat, en veel tandvlees en leeslust, bracht ons vijf jaar verder. Deze week kijken we in vijf afleveringen terug op het eerste lustrum van Recensieweb.