Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

Het woeden der gehele wereld is een bildungsroman, een thriller, een boek over de Tweede Wereldoorlog, over muziek en over een jeugd met de bijbel. ‘t Harts roman uit 1993 is dat allemaal, en allemaal tegelijk zonder dat een van de delen in het geheel hoeft te wijken. Hoofdpersoon is Alexander Goudveyl, enig kind uit de verbintenis van twee voormalig hersteld evangelisch luthersen, die in hun nieuwe woonplaats noodgedwongen gereformeerd waren geworden, en die bovendien ontzettend gierig waren. Alexander blijkt een uiterst muzikale, intelligente einzelgänger, met de wens componist te worden. Langzaam leert hij zichzelf piano spelen, maakt hij vrienden onder de intellectuelen van het dorp en hun kinderen, en leert hij steeds meer over de moord waarvan hij getuige was in 1956.

Terwijl buiten druk geëvangeliseerd werd en hij binnen gereed stond om de evangelisatie met pianospel op te luisteren, kwam ‘juut’ Vroombout langs in de schuur. Even later klonk een klap – zijn vader die hem wilde pesten, een rotje? – en viel er iets – Vroombout?! – achter Alexander op de vloer. Hij keek even om en zag een reusachtige man met een hoed en een sjaal om op hem richten met een pistool. Het enige wat de pianospeler kon doen, was doorspelen. En hij speelde door.

De angst alsnog gedood te worden, en de noodzaak daarom de moord op te lossen, blijft nog jaren spelen, en lijkt sterk zijn keuze voor vrienden en geliefden te bepalen, ook als hij studeert, erft en zijn volwassen leven aanvaardt. Het systeem dat de jonge componist om zich heeft gecreëerd, blijkt uiteindelijk zelfs een nog diepere grond te hebben. Het einde van de roman is daarmee niet alleen onvermijdelijk, maar ook geheel onverwacht. Terecht kreeg Het woeden der gehele wereld een Gouden Strop voor beste thriller, terecht ook krijgt het met de verfilming nu een tweede kans om door velen gelezen te worden.

Maar nu de film. Hebben regisseur Guido Pieters en producent Rob Houwer van de literaire thriller een visuele thriller weten te maken? Of is het navertellen van deze grap weer eens fataal voor het grappige? Dat laatste. Het is maar zelden voorgekomen dat ik mij werkelijk afvroeg of een regisseur was ingedut tijdens het filmen, maar bij Het woeden der gehele wereld was dit nog de meest positieve verklaring die ik kon vinden voor het breinverwekende excuus voor een literatuurverfilming die de film blijkt te zijn. Acteurs die hun sporen al lang hebben verdiend declameren hun compleet ongeloofwaardige teksten alsof de catering slechts bestond uit een stevige spacecake, terwijl de jonge debutanten ook met glazige ogen in de camera kijken gelijk hertjes die tijdens het oversteken voor het eerst in hun leven worden geconfronteerd met de toesnellende koplampen van een tientonner. Voeg daaraan toe dat het boek in al zijn complexiteit gereduceerd is tot een spelletje Cluedo waarvan je de afloop alleen niet kan raden in het geval van vergevorderde blindheid of Korsakoff, en je zult begrijpen dat ik het vermoeden kreeg dat de film gebaseerd was op een van internet geplukt boekverslag van een luie Montessori-leerling.

Voeg dáár nog eens aan toe dat de kijker zich geen enkel moment waant in het tijdperk waarin de film zich af moet spelen, het budget zodanig ontoereikend is dat het tot zinken brengen van een schip zodanig knullig is gefilmd dat zelfs een waterschuwe Zwitser het niet zou slikken en de film incest lijkt goed te praten terwijl homofilie zowat gelijk wordt gesteld aan pedofilie, en je zult misschien al een klein beetje een beeld krijgen van hoe abominabel de film is.

Ik leg daarvoor de schuld bij regisseur Guido Pieters en scenarist/producent Rob Houwer, die een groot deel van de film uit eigen zak heeft gefinancierd en daardoor hoogstwaarschijnlijk zijn kritische blik heeft laten zinken gelijk de vissersboot uit de film. Dat de goede man, die ooit Soldaat van Oranje produceerde, niet altijd een bijbehorende smaak heeft, was al duidelijk toen hij het afgrijselijke gedrocht De Zeemeerman produceerde.

Halleluja voor ‘t Hart, moge deze verfilming hem wat extra verkoopsucces opleveren. En die film? Lees het boek.