Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

Gelezen zonder potlood erbij. Vanaf het begin overtuigt het. Geen gestamel. Geen fouten. Geen opzichtigdoenerij. Kwaliteit,’ is een aantekening van Fabian Stolk, onder andere jurylid van de Academica Debutantenprijs, op zijn blog Klasse! Geen potlood, toch een professionele lezer, en als blogger en universitair docent zowel producent als consument van literaire kritiek – al wil hij zijn blog daar nadrukkelijk niet onder scharen. Ik sprak hem in februari over de vervlakkende werking van internet, of misschien zelfs van de moderniteit. Een voorbereidend gesprek op morgen, 5 april, als Stolk de inleidende woorden zal spreken bij onze discussie over literaire kritiek online.

De boekenbijlagen van de Volkskrant en NRC leest hij altijd, maar daar laat hij het niet bij. Zoals hij zelf stelde in zijn reactie op onze duizendste recensie: ‘Ik zal toch niet de enige literatuurliefhebber zijn die naast z’n “eigen” krant in ieder geval op de relevante dagen ook die andere kwaliteitskrant leest (bijvoorbeeld dank zij een weekendabonnement) en die daarnaast ook minstens op een weekblad en op een literair of cultureel tijdschrift geabonneerd is, en daarnaast de weg weet naar de leeszaal, analoog of digitaal?’

Maar juist op dat vlak ziet hij de voordelen van internet. ‘Een groot voordeel van literatuurkritiek op internet is dat webstek A naast een recensie links kan aanbrengen naar recensies op de stekken B tot en met Z, en dat dan ook in veel ruimere mate dan ik me althans aan papieren abonnementen kan veroorloven. Bijkomend voordeel van internet is dat recensies er beschikbaar blijven en aan te vullen zijn met links naarmate er op andere plekken recensies verschijnen. Recensieweb doet dat; de Reactor doet dat, om er maar twee te noemen. Dat lijkt me een voor internet heel natuurlijke wijze van lezersinformatie, een dienstverlening waarbij papieren media ruimschoots het nakijken hebben.’

Toch kan hij niet helemaal meegaan in het optimisme over internet. Na de uiterst enthousiaste recensie door Arjan Peters van Kluuns Haantjes reageerde iemand op De Amsterdamse Lezing, het blog van de leerstoelgroep Moderne Nederlandse Letterkunde aan de UvA. Een slechte recensie, vond ze, duidelijk met andere bedoelingen dan literaire kritiek, en ze verwees naar de eerste twintig pagina’s zoals ze te vinden zijn op bol.com. ‘Ze had het boek helemaal niet gelezen. Daar zie je dat internet verleidt tot grote woorden en gemakzucht.’

Dat merkt Stolk ook nu hij af en toe reacties krijgt op zijn weblog: ‘Argumentatie ontbreekt meestal. Het is belangrijker dat je iets vindt, dan waarom je iets vindt.’

Morgen zal hij er uitgebreider op ingaan. Een aanknopingspunt daarbij is Alessandro Baricco’s De barbaren, dat ondanks de ‘irritante Ikea-stijl en de liederlijk ongefundeerde “bewijs”-voering’, wel een interessante analyse van de veranderingen bevat.