Recensieweb - Recensie van Christiaan Weijts, De etaleur - Souplesse en lenigheid in een absurde wereld

Warenhuis Cocagne komt met etalages zoals die nog nooit eerder vertoond zijn. Interactief en absoluut onweerstaanbaar. De man die deze ontwerpen heeft uitgedacht is Victor Zuid. Zijn carrière loopt op rolletjes, totdat hij in aanraking komt met de actiegroep Paint It Green. Tegen zijn zin wordt hij betrokken bij een groot conflict tussen de actiegroep en het warenhuis. En dan komt hij ook nog oog in oog te staan met Vita Laurier, een danseres uit zijn verleden. In korte tijd wordt Victor gedwongen met andere ogen naar zijn leven te kijken.

Etaleur Victor Zuid krijgt een ambitieuze opdracht mee van warenhuis Cocagne: maak zo’n etalage dat iedere voorbijganger bezwijkt. Om zich goed voor te bereiden op deze opdracht en zich in te kunnen leven in zijn publiek, komt hij overeen met de directeur dat hij zijn nachten in het warenhuis mag doorbrengen. Is dit nu werkelijk nodig om zijn plannen verder uit te werken of is het vooral een handig logeeradres, nu hij net door zijn vriendin het huis uit is gezet?

Terwijl hij in het warenhuis woont, raakt hij steeds meer vervreemd van de wereld om zich heen. Alle drukdoenerij komt hem onbegrijpelijk voor. Terwijl hij de mensen in deze grote stad al voor openingstijd in lange rijen voor de ingang van het warenhuis ziet staan, observeert hij:

‘Dadelijk, denkt hij, zullen ze dat van de roerloosheid betreden, ze zullen het veranderen in een carrousel van chaos, van marcherende ledematen, graaiende tentakels en half ontklede lichamen in paskamertjes. Alleen de paspoppen zullen onbewogen blijven, de roerloze getuigen van deze dagelijkse inval.’

Ritmisch taalgebruik voert de boventoon in dit verhaal. Maar opmerkelijker nog is de keus voor een alwetende verteller die het handelen van de personages bepaalt. De verteller stuurt en adviseert (‘Geef je over, Victor’). Alleen het noodzakelijke wordt verteld; er zijn weinig uitgebreide beschrijvingen. Door deze observerende schrijfstijl heeft Weijts ervoor gezorgd dat je je een toeschouwer voelt, die de zaken die hij ziet gebeuren zelf moet interpreteren.

Als je Victors leven zo aanschouwt, kom je al snel uit bij een van de kernvragen in dit boek: wordt ons leven bepaald door toeval, of hebben wij ons lot zelf in de hand? Deze vraag krijgt vorm in een aantal verrassende gebeurtenissen in het verhaal, dat dan ook nergens voorspelbaar is. Want is het toeval dat Victor zijn oude liefde Vita Laurier weer tegenkomt, als voorvechtster van actiegroep Paint It Green? En zorgt het lot ervoor dat Victor erachter komt dat zijn opdrachtgever, de directeur van Cocagne, een relatie heeft met zijn ex-vriendin die hem het huis uit heeft gezet? Een pasklaar antwoord wordt niet gegeven, maar wel staat door deze reeks ontmoetingen en gebeurtenissen Victors leven flink op zijn kop, al helemaal als Vita met onthullingen over hun verleden komt.

Zoals de verteller het leven van Victor als speler in deze metropool op zijn kop zet, zo schudt Weijts ook de lezer wakker in deze verrassende novelle die hij ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het Nationaal Dans Theater schreef: het verhaal stemt tot nadenken. Juist doordat je zelf het verhaal van een afstandje bekijkt, wordt de vraag des te urgenter: welke plaats nemen wij zelf in deze wereld nu eigenlijk in?

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Christiaan Weijts

oordeel

elders op recensieweb

andere recensies

Souplesse en lenigheid in een absurde wereld