Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

Korte verhalen lijken een inherent nadeel te hebben. Als je net de smaak te pakken hebt, zijn ze al weer afgelopen. Of, erger, het is zo’n hapklaar brokje, dat je zonder te proeven doorslikt. Maar bij de korte verhalen zoals die te lezen zijn in De bijeneters van Peter Terrin is dat niet mogelijk. Het zijn verhalen die erom vragen langzaam en rustig gekauwd en herkauwd te worden. Het zijn verhalen met een bitterzoete nasmaak die lang blijft hangen.

Peter Terrin heeft zijn boek de ondertitel Zeven variaties meegegeven. Volgens Van Dale is een variatie ‘een daad waardoor (men) iets verandert’ maar ook ‘elk der verschillende bewerkingen van een zelfde thema’. Dat is precies wat de verhalen in De bijeneters karakteriseert. Zo gebeurt in elk van de zeven verhalen iets waardoor de wereld van de hoofdpersonages volledig verandert: een jonge man koopt een mes en wordt daardoor verdachte in een moordzaak; een man die elke dag op weg naar zijn werk langs een nachtclub rijdt, besluit, als zijn vrouw een keer niet thuis is, er voor het eerst van zijn leven binnen te gaan. Bijzonder aangrijpend is het verhaal ‘Schoonmaak of De lotgevallen van Abdullah en ikzelf’. De hoofdpersoon van dit verhaal krijgt een baantje als schoonmaker van de grachten. Hij moet daarvoor samenwerken met Abdullah, maar als deze overboord valt, neemt hij niet langer dan een seconde de moeite hem te gaan zoeken.

Terrin verstaat de kunst het zo te beschrijven, dat de lezer zich met gemak inleeft in de hoofdpersonages. Wanneer er dan ook in een van de verhalen een wet wordt aangenomen, die voorschrijft dat iedereen ongestraft twee moorden mag plegen, lijkt het volkomen voorstelbaar dat de hoofdpersoon zijn lawaaierige buurman de hersens inslaat. Terrin sleurt je dan zó mee in het hoofd van de personages, dat je je af en toe even moet losscheuren uit het boek om niet bang te worden van jezelf.

De vervreemdende toon en inhoud waarmee de verhalen van De bijeneters doorspekt zijn doen sterk denken aan Kafka, die Terrin dan ook zelf als een van zijn grote voorbeelden ziet. De vaak absurde gedachtegangen van de personages en de vreemde gebeurtenissen die kenmerkend zijn voor Kafka’s werk nemen ook in De bijeneters een belangrijke plaats in.

De verhalen zijn daarnaast uiterst gedetailleerd:

‘Een onzichtbare muur van hete blaaslucht; kapsels werden op slag ontwricht, snel door vingers en handen hersteld. Achter die muur heerste een constante temperatuur, niet te warm, zodat men de overjas, de mantel niet over de arm hoefde te vouwen; dat was hinderlijk tijdens het winkelen.’

Toch staat er geen woord te veel in. Door de gedetailleerde weergave van de omgeving wordt de band met de hoofdpersoon intenser, is de spanning voelbaar. En ondanks de grote gedetailleerdheid blijven er in het verhaal veel door de lezer zelf in te vullen open plekken, wat de spanning nog meer ten goede komt.

De bijeneters van Peter Terrin is een sterk geschreven verhalenbundel waarin de spanning voortdurend wordt vastgehouden en waarin de lezer wordt geconfronteerd met de diepste menselijke gevoelens. Het is niet licht verteerbaar, maar smaakt wel naar meer.