Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

Het woord is aan u. U mag zeggen wat het boek van het jaar wordt. En om het niet te moeilijk te maken, hebben wij de keuze voor u al wat beperkt. Dit zijn de opties: Adriaan van Dis’ De wandelaar, Arnon Grunbergs Tirza, Kluuns De weduwnaar, Joris Luyendijks Het zijn net mensen, Esther Verhoefs Close-up en Simone van der Vlugts Het laatste offer.

Ik ben lid van de kernjury van de NS Publieksprijs. De voorgeschiedenis laat zich samenvatten als een mengsel van nieuwsgierigheid met het verlangen om nu eens iets meer dan een schaduwjurylid te zijn, bekroond door de selectiemethode van een onbekende computer ergens in het land op leeftijd en geslacht (ik ben jong en man, iets wat veel oudere lezeressen niet kunnen zeggen), en de geschiedenis zelf is vandaag begonnen, om elf uur in het Transformatorhuis in het Westergasfabriekcomplex.

Daar zaten de driehonderd leden van de kernjury, die mij, ondanks mijn vertrouwen in computers, toch overwegend uit oudere lezeressen leek te bestaan, met plukjes manvolk en jonge, onzekere lezertjes ertussen. Deze enorme leesclub werd een wat onhandige uitleg van Henk Kraima (Chef Collectieve Propaganda Nederlandse Boek) voorgeschoteld over de regels, waarna Annette van Trigt (TV-persoonlijkheid zonder TV) de nominaties bekend (althans, voor eenieder die niet gisteravond al de postertjes ‘Stem nu’ op de stations zag hangen) maakte door de fragmenten voor te lezen en de auteurs te interviewen.

Zonder vooruit te lopen op de jurering (ik heb nog ruim een maand, tot en met 11 oktober, om mijn oordeel te vormen over de zes boeken), de hoogtepunten van deze ochtend:

• Adriaan van Dis, toen Annette zei dat hij te deftig was om zich in een hond in te leven: ‘Ik ben niet deftig, ik praat gewoon raar!’
• Grunberg was er niet, tot zover niets nieuws, maar zijn eeuwige plaatsvervanger, uitgever Vic van Reijt, vertelde dat dat kwam omdat Grunberg een wereldreiziger was. Ook vertelde hij dat hij hem destijds het eerst tegen was gekomen op de Frankfurter Büchmesse, waar beiden als uitgever rondliepen. Grunberg had zich met zijn volledige naam voorgesteld (‘Arnon Yasha Yves Grunberg, uitgever’) en was door de aanwezige andere uitgevers getrakteerd.
• Kluun was er wel, werd niet voor klootzak uitgemaakt door Annette maar wel voor hedonist.
• Joris Luyendijk was er ook niet, die was al die fans en critici even zat en zal de komende jaren in Amerika gaan wonen, vertelde zijn uitgever Joost Nijssen.
• Esther Verhoef schrijft vooral ’s nachts.
• Simone van der Vlugt schrijft overdag en heeft in Egypte zelf inscripties gevonden die erop wijzen dat mensen al millennia geleden elektriciteit hadden.

• Annette vond het allemaal erg ‘spannend’, maar vooral – ongeveer drie keer zoveel als bij de andere genomineerden – in haar gesprekken met Verhoef en Van der Vlugt.

Het ís ook erg spannend, in een echte jury zitten: je mag beslissen. Althans, meebeslissen. De keuze van u, de andere stemmers, weegt zwaarder, twee-derde. Het blijft een publieksprijs. De kernjury mag, net als de rest van Nederland, haar stem uitbrengen op een van deze zes titels of op een zevende, eigen keus. Dat laatste is voor ons, kernjuryleden, echter niet echt de bedoeling, want wij zijn nu juist geïnstalleerd om massale internetacties van GeenStijl-types onschadelijk te maken. (Kraima bedoelde de Christenen die, met die zevende keuzemogelijkheid en zeer tegen de zin van organisatie in, de Nieuwe Bijbelvertaling hadden verkozen in 2005. Of: hoe democratie de minst slechte staatsvorm is, maar dat we zonder nette inperking van onze stemrechten nu onder de totalitaire heerschappij van ofwel Wilders ofwel godbetere Balkenende zouden kreunen.)

Goed. Ik ga lezen, en houd u op de hoogte. Lees mee en stem vooral. Want u mag het zeggen, het woord is aan u. En aan mij.

De bekendmaking van de NS-Publieksprijs was de eerste activiteit op Manuscripta, een evenement dat het begin van het nieuwe boekenseizoen moet markeren. Binnenkort houdt u het niet meer bij (wij hopelijk nog wel enigszins) wat er allemaal uitkomt. Voor de illusie van enig overzicht volgen later deze week de vooruitblikkende lijstjes.